|
Masyw Ślęży
Monumentalny wygląd Masywu Śęży,
wznoszącego się 500 metrów ponad otaczające go
równiny, sprawił, że był on od dawna obiektem
szczególnego zainteresowania. Masyw ten jest ewenementem
zarówno dzięki swojemu położeniu, pochodzeniu, walorom
krajobrazowym jak i charakterowi przyroda żywej
i nieożywionej. Ze względu na złożoność struktury
geologicznej, dotyczącej zróżnicowania skał i minerałów,
omawiany teren należy do rzadkiego w Polsce przykładu gór
stanowiących wyspę wśród równin.
Ślężańska flora i fauna
jest stosunkowo młodego pochodzenia. W epoce lodowej
prawdopodobnie jedynie szczytowe partie Ślęży wystawały ponad
powierzchnię lądolodu, tworząc tzw. nunatak.
W związku z tym był to niewielki obszar,
a panowały na nim niesprzyjające warunki klimatyczne.
Wydaje się, że cała pierwotna flora i fauna ginęła
lub wycofywała się na południe, a po ustąpieniu
lodowca kolonizowała masyw. (...)
Ślęża zajmuje
szczególne miejsce w historii kultury Śląska
i Europy Środkowej, przede wszystkim jako ośrodek
kumulacji sił twórczych rozlicznych społeczności, które
uczyniły z niej swoje centrum kulturowe. (...)
Najstarsze, jak do tej pory,
ślady bytności człowieka w tej okolicy pochodzą
z okresu neolitu (młodsza epoka kamienia). Z tamtego
okresu pochodzł fragmenty naczyń glinianych
oraz narzędzia kamienne. Następne ślady bytności ludzkiej
pochodzł z okresu funkcjonowania kultury łużyckiej (VIII
- VI w. p.n.e.).
.
Ciekawe
miejsca
Ślęża (718 m)-
najwyższy szczyt masywu. Na szczycie ślady kultów -
słowiańskiego (niedźwiedź kamienny ze znakiem krzyża na
brzuchu, fragmenty wałów kamiennych na północnym stoku)
i chrześcijańskiego (kościół - dawnym zwyczajem
postawiony na świętej ziemi pogan), poza tym schronisko
turystyczne im. R. Zmorskiego i wieża widokowa skąd można
podziwiać panoramy Gór Sowich czy Karkonoszy.
Wieżyca (415 m)-
wzniesienie leżące na szlaku
żółtym (z Sobótki na Ślężę). Na szczycie wieża
widokowa, niestety, na ogół zamknięta. Wokół szczytu jeden
z najlepiej zachowanych kręgów kamiennych (w postaci
wału).
Radunia (573 m)-
drugi po Ślęży pod względem wysokości szczyt. Można tu znaleźć
nie naniesione na mapy znaki kultów pogańskich (krąg kamienny
wokół szczytu o obwodzie 1780 m, szerokości 4,5 m
oraz wysokości 40-60 cm), jak również poniemieckie
sztolnie. W jednej z nich mają swoje zimowisko
nietoperze.
Muzeum
Ślężańskie- gromadzi informacje archeologiczne
i przyrodnicze tego terenu. Można do niego dojść dwoma
szlakami archeologicznymi.
Rezerwaty
przyrody:
Łąka
Sulistrowicka- rezerwat florystyczny
o powierzchni 26,4 ha, położony na północny wschód od
Raduni. Odznacza się dużym bogactwem gatunkowym (237 gat.
roślin naczyniowych rośnie tu 20 prawnie chronionych gatunków.
Góra Radunia-
rezerwat florystyczny obejmujący szczyt góry powyżej poziomicy
500 m.
Góra Ślęża-
rezerwat o pow. 141,4 ha utworzony ze względu na ochronę
zabytków historycznych i walorów krajobrazowych.
Skalna- zespół
przyrodniczo-krajobrazowy chroniący grupę skał na
południowo-zachodnim zboczu Ślęży. Jego główną wartość
przyrodniczą stanowią walory geologiczne.
Rezerwat archeologiczny
w Będkowicach- obejmujący wczesnośredniowieczny
zespół osadniczy, składający się z cmentarzyska
kurhanowego (VIII - IX w.) i grodziska (VIII - XI
w.). Kilka lat temu miały tu miejsce pogańskie "postrzyżyny"
a w chwili obecnej w tych okolicach ma swoje
spotkania "Zrzeszenie Wiary Rodzimej" odwołujace się do
pogańskich tradycji.
Wokół Ślęży znajduje się spora
ilość rozsianych po okolicy rzeźb kultowych. Najsłynniejsze:
Panna z rybą i Niedźwiedź za Rozdrożem pod Kamiennym
Krzyżem (na skrzyzowaniu szlaków czerwonego, żółtego
i czarnego "niedźwiadka"), mnich (na szlaku czarnego
"niedźwiadka"), kamienne niedźwiedzie są również wmurowane
w fasadę kościoła św. Jakuba, zaś przed kościołem św.
Anny stoi "grzyb".
Szlaki
archeologiczne:
Szlak Sobótka - Będkowice (czerwony "niedźwiadek").
Prowadzi od dworca PKP Sobótka przez miasto i dalej -
podnóżem Stolnej (371 m) i Strzegomianki - do rezerwatu
archeologicznego w Będkowicach i przystanku PKS
w centrum wsi.
Szlak Sobótka - Przeł. pod
Wieżycą - Strzegomiany - Rez. archeologiczny
w Będkowicach -
Ślęża - Skalna - Sobótka-Górka
(czarny "niedźwiadek") - trasa ok. 4,5 godziny. Początek trasy
na stacji PKP Sobótka, przez miasto na przełęcz pod Wieżycą do
schroniska im. B. Z. Stęczyńskiego. Przy kamiennym "Mnichu"
droga skręca na Wierzycę (415 m), której szczyt z wieżą
widokową opasuje krąg kamienny. Dalej szlak przez Strzegomiany
prowadzi do rezerwatu archeologicznego w Będkowicach. Od
cmentarzyska kurhanowego szlak dochodzi na Rozdroże pod
Kamiennym Krzyżem i stąd, z innymi szlakami na
szczyt Ślęży. Dalej, przez formacje skalne "Olbrzymki"
i "Skalna", zachodnim zboczem Ślęży do przystanku PKS
Sobótka-Górka.
Szlaki
rowerowe:
Wrocław - Sobótka - znaki niebieskie -
prowadzący przez szereg miejscowości drogami asfaltowymi
i polnymi.
Dla rowerzystów została
wyznaczona trasa o długości ok. 16 km. Jej punkty
wyjazdowe znajdują się: w Sobótce, obok kościoła św.
Anny, na drodze dojazdowej do schroniska "Pod Wieżycą" (ul.
AK) przy wypożyczalni rowerów, na przeł. Tąpadła. Znajdują się
tam tablice informacyjne z regulaminem.
Legenda
Przed wielu, wielu laty, diabły
zawistne o dzieło Pana Boga, któremu tak pięknie udała
się ziemia śląska, postanowiły zniszczyć i zasypać
kamieniami całą krainę, aż po dzisiejszy Wrocław. Czasu miały
jednak niewiele - od wiosennego zrównania dnia z nocą do
Nocy Świętojańskiej. Zaczęły więc znosić potężne bloki skalne
i budować ogromne góry. Tak powstały Sudety ze swym
najwyższym szczytem Śnieżką. Dni było jednak coraz mniej
i sił, mimo że piekielnych, przy tej ciężkiej pracy
ubywało. Kolejne usypiska były więc coraz mniejsze i nie
tak starannie uformowane. Wzgórza Łomnickie, na przykład,
stanęły w poprzek Karkonoszy. Nadeszła wreszcie Noc
Świętojańska - koniec diabelskiej roboty - w ostatniej
więc chwili gdzieniegdzie na Przedgórzu czarty usypały
kamienne kopce.
Między dwoma takimi
wzniesieniami, położonymi najdalej na północ od Karkonoszy,
w okolicach dzisiejszej sobótki, znajdowało się jedyne
wejście do piekieł. Pewnego poranka jedną z tych gór,
zwaną kiedy Górą Anielską, a dziś Gozdnicą, opanował
hufiec aniołów i zaatakował armie piekielne stojące na
Raduni. Rozgorzała zacięta walka, w której bronią były
bloki skalne. Pociski były tak ciężkie, że nie dolatywały
do celu. Spadając w połowie drogi zamknęły wejście do
piekła i utworzyły nową wielką górę, Ślężą później
nazwaną. Gdy zobaczył to Lucyfer zdenerwował się okrutnie
i chwyciwszy potężną skałę rzucił ją w kierunku
aniołów - tak powstała Stolna. Następny pocisk też był
niecelny; upadł przed górą zajętą przez anioły i tak
utworzyło się wzniesienie dziś zwane Wieżycą. Zrozpaczony
czarci dowódca tupnął kopytem z taką siłą, że ziemia
się przesunęła i tak powstała przełęcz Tąpadła
oddzielająca Ślężę od Raduni. Od tej pory diabły nie mogąc
dostać się do swej siedziby nasyłają na Ślężę burze
i pioruny, z nadzieją, że kiedyś odsłoni się na
powrót wejście do piekieł.
|