Kościółek Wang w Karpaczu
Górnym
U podnóża masywu Karkonoszy, ponad którym króluje
majestatyczna Śnieżka (1602 m n.p.m.), malowniczo wkomponowany
w surową, górską przyrodę Karpacza, odnalazł swe miejsce
drewniany kościółek Wang. Jego orientalnie brzmiąca nazwa
WANG, w zestawieniu z niezwykłą sylwetką, wprowadza często w
błąd turystów, przybywających do miejscowości, w której obrał
siedzibę.
Kościół Wang w swej dzisiejszej
postaci.
foto: Š Janusz Moniatowicz
Wielu zwiedzających to miejsce odniosło wrażenie,
że stoją przed chińską pagodą czy też Świątynią hinduską.
Nierzadko więc zaskoczeniem bywa dla nich fakt, że zabytek ten
jest kościołem chrześcijańskim i nie pochodzi gdzieś z
dalekiego wschodu, lecz z północy, ze Skandynawii.
O skandynawskiej Ojczyźnie kościoła Wang -
Norwegii, na co dzień nie związani z tym krajem, niewiele
wiemy. Wiadomym jest, że to ojczyzna kompozytora, Edwarda
Griega, że jest to kraina fiordów, że stamtąd wyruszali na
swych łodziach Wikingowie i tam odbyła się Olimpiada Zimowa.
Natomiast dzieje norweskiego społeczeństwa, rozwój jego
kultury, ogólnie - przeszłość Norwegii - jest nam prawie
nieznana.
Może tym atrakcyjniejsze, tym ciekawsze będzie
bliższe zapoznanie się z obiektem, który jest niezaprzeczalnym
świadectwem i zarazem przykładem wytworu rodzimej kultury
Skandynawów. Pochodzi on z określonego wycinka ich dziejów, z
określonego topograficznie miejsca, z regionu Valdres.
foto: Š Janusz
Moniatowicz
Świątynia Wang jest nie tylko cennym zabytkiem, ale
przede wszystkim Domem Bożym, w którym zbierają się na
nabożeństwach wierni Kościóła ewangelicko - augsburskiego
(luterańskiego). Na nich spoczywa obowiązek dbania o ten
budynek tak, aby był dobrym świadectwem ich wiary.
Na uwagę zasługuje i ten szczególny fakt, że Wang
jest nie tylko kościołem, nie tylko zabytkiem, ale również
ważnym miejscem spotkań mieszkańców Europy.
|
Historia powstania koscioła
Kosciół
Wang został zbudowany na przełomie XII i XIIIw. w południowej
Norwegii, w miejscowoœci Vang, położonej nad jeziorem Vang. Stąd
wywodzi się jego nazwa.
W XIX w. kościółek Wang okazał się za
mały i wymagał kosztownej naprawy. Postanowiono go sprzedać.
Pieniądze były potrzebne do spłaty pożyczki zaciągniętej na budowę
nowej świątyni. Dzięki staraniom zamieszkałego w Dreźnie norweskiego
malarza, prof. Jana Krystiana Dahla, ten cenny zabytek architektury
Wikingów został zakupiony za 427 marek przez króla pruskiego
Fryderyka Wilhelma IV. Po sporządzeniu dokumentacji przez
królewskiego architekta, obiekt rozebrano na części i w 1841 r.
przewieziono w skrzyniach statkiem do Szczecina, a następnie do
Muzeum Królewskiego w Berlinie.
Król zrezygnował jednak z
postawienia kościoła na Wyspie Pawiej koło Berlina i zaczął szukać
miejsca, w którym świątynia mogłaby służyć nabożeństwom. Dzięki
zabiegom hrabiny Fryderyki von Reden z Bukowca, wiosną 1842 roku,
postanowiono przenieść kościółek w Karkonosze, aby mógł służyć
ewangelikom, mieszkającym w Karpaczu i okolicach.
Miejsce pod budowę podarował hrabia Christian Leopold von
Schaffgotsch z Cieplic. Jest to zbocze Czarnej Góry (885m n.p.m.),
znajdujące się w połowie drogi z dolnego Karpacza na Śnieżkę.
2
sierpnia 1842 r. król Fryderyk Wilhelm IV osobiście dokonał
położenia kamienia węgielnego, a dwa lata później, 28 lipca 1844 r.,
nastąpiło uroczyste otwarcie i poświęcenie kościola przy udziale
króla i jego małżonki, księcia holenderskiego Fryderyka i wielu
innych znanych osobistości.
Kościół Wang został wzniesiony na
wzór najlepszych przykładów skandynawskiego drewnianego budownictwa
sakralnego i stanowi bezcenne dzieło dawnej sztuki nordyckiej.
Świątynia wykonana jest z sosny norweskiej, która, nasycona żywicą,
wykazuje niezwykłą trwałość.
Odrzwia zewnętrzne, przez które
wchodzi się do kościółka, zwracają uwagę swymi półkolumnami,
ozdobionymi plątaniną wężów i roślin. Na kapitelach stoją
stylizowane lwy, występujące w symbolicznej roli stworów strzegących
bram.
W górnych narożnikach XII wiecznych portali umieszczono
uskrzydlone smoki, rozrywające poziomo położoną ósemkę. Scena ta
może symbolizować odwieczną i nieskończoną walkę dobra ze złem.
Na półkolumienkach, będących ozdobną ramą drzwi, wyrzeźbiono
twarze Wikingów - wojowników o wysuniętych rozdwojonych językach,
symbolizujących przekazywanie wiedzy i mądrości następnym
pokoleniom.
Dziełami prawdziwej sztuki są również, rzeźbione w
stylu bizantyjskim, górne części kolumn, tzw. kapitele, zdobione
postaciami zwierząt, roślinami i maszkaronami (XII w.).
Kolumny
stojące przed ołtarzem, przedstawiające zwycięstwo Dawida nad
Goliatem oraz proroka Daniela w jaskini lwów, zostały
zrekonstruowane przez nieprzeciętnego rzeźbiarza Jakuba z Janowic.
Jego też dziełem jest krzyż, wykonany z jednego pnia dębowego w 1844
r. i postać Chrystusa wyrzeźbiona w drewnie lipowym w 1846 r.
Po
obu stronach ołtarza wzniesionego w 1980 r. przez Ryszarda Zająca,
stoją na postumentach dwa kandelabry. Przedstawiają one łabędzia,
jako symbol wierności i serce - symbol miłości. Świece na tych
norweskich świecznikach są zapalane tylko podczas ślubów. Świątynia
Wang znana jest szeroko jako kościół szczęśliwych małżeństw.
Chrzcielnica - barok dolnośląski - wykonana ok. 1740 r. pochodzi
z rozebranego kościoła w Dziećmorowicach koło Wałbrzycha. Ambona
powstała z drewna przywiezionego z Norwegii. Świątynia otoczona jest
krużgankiem, który służył jako izolacja przed zimnem, był miejscem
pokuty. Tam też - dawniej - zostawiano broń i sieci. Szczyty dachowe
zdobią sterczyny - wypusty w kształcie otwartych smoczych paszcz, co
upodabnia je do charakterystycznych dekoracji łodzi Wikingów.
Wieża, zbudowana ze śląskiego granitu, chroni kościółek przed
ostrymi podmuchami wiatru, wiejącego od strony Śnieżki.
Na
zachodniej skarpie król Fryderyk Wilhelm IV postawił w 1856 r. płytę
pamiątkową z epitafium, poświęconą hrabinie von Reden, z jej
podobizną w medalionie.
Na dziedzińcu kościoła stoją także
budynki plebanii, wybudowane dla potrzeb miejscowej Parafii
Ewangelicko - Augsburskiej.
Nabożeństwa dla Parafian i turystów: niedziela i święta o godz.
10.00
Nabożeństwa dla turystów w języku niemieckim: od czerwca
do wrzeœnia o godz. 9.00
Zwiedzanie w godz. 9.00 - 17.00; maj -
wrzesień do 18.00
Tekst: ks. Edwin Pech
|